Solitairen

 

Een solitaire boom in openbaar groen, park of private tuin is altijd een aandachttrekker. Maar je moet wel op enkele zaken letten bij keuze en aanplant. Waarom kiezen voor een solitaire plant in de tuin?

 

“Een solitair is een boom of struik die sfeerbepalend is in de tuin”, aldus Dirk Cools van Solitair boomkwekerij. “In een kleinere tuin heeft die plant dus nog meer effect dan in een grotere tuin of park”.
Het zijn dan ook vaak tuinarchitecten en –aannemers die met hun klant ter plaatste in de kwekerijen komen kijken en kiezen. Meer nog, de verhouding privétuin tot openbaar groen bedraagt bijvoorbeeld bij solitair 70/30. Een solitaire plant in een stadstuin wordt vaak geplant om een visuele privacy te creëren, om dus storende gebouwen uit het oog te onttrekken. Het voordeel van een solitair is ook dat je een direct effect krijgt. Je hoeft geen tien tot vijftien jaar te wachten vooraleer de boom zijn gewenste volume heeft bereikt. En je kiest de vorm die je wenst, deskundig voorbereid door de kweker of door de natuur zelf.

 

Denk goed na over de soortkeuze

Wat wil de boom en wat wil de klant? Soms lopen deze wensen niet parallel. Elementen als grondsoort, klimaat, omgevingsfactoren, functie en grootte zijn van primair belang.
Het spreekt vanzelf dat je geen zuurminnende planten gaat plaatsen op oppervlakkige kalk. Maar hou ook rekening met de structuur van de bodem. Humusrijke zandgrond is haast altijd goed, maar arme zandgrond of zware klei stelt andere eisen. Gelukkig zijn vele bomen niet echt kieskeurig. Opteer steeds voor soorten die voldoende winterhard zijn om zelf strengere winters te overleven. Arbutus en Lagerstroemia zijn bijvoorbeeld wel mooi, maar bij de eerste de beste strengere winter hebben ze schade of sterven ze af. Je klant zal dan niet echt tevreden zijn, gezien het kostenplaatje. Recente klimaatveranderingen leiden tot meer extreme situaties. Langere periodes van droogte, felle regen en veel wind zijn hiervan voorbeelden. Klimaat is meer dan temperatuur! En de standplaats, lees omgevingsfactoren, kunnen het klimaat plaatselijk sterk beïnvloeden. Staat de boom in een stadstuin of in volle wind, aan de kust of in de Kempen, is er verharding waarin hij zich moet verdedigen of wordt er veel strooizout gebruikt? Het zijn allemaal factoren die de keuze van een aangepaste boom zullen bepalen. In de private tuin moet je ook rekening houden met dieren en kinderen (niet noodzakelijk in die volgorde natuurlijk). Vermijd daar giftige soorten, maar ook bomen die vervelende insecten meebrengen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan luis op bomen waaronder de auto’s van de bewoners worden geparkeerd, of aan verschrikkingen zoals de processierups of bomen die onder de luizen komen te zitten. Hoe groot mag de boom nog worden? Zelfs als je met een relatief groot exemplaar start, betekent dit nog niet noodzakelijk dat hiermee de maximale afmetingen al zijn bereikt. Denk hierbij niet alleen aan de hoogte, maar zeker ook aan de breedte van de kroon.
Bij bedrijven en in ander openbaar groen komt nog de factor milieuwaarde. We doelen hier op het afvangen van fijn stof en het vastleggen van CO2. Bomen met behaard blad en coniferen vangen het meeste fijn stof. Bij het opslaan van kooldioxide is vooral de bladmassa van belang. Denk ook even aan bijen bij het kiezen van een boom en overweeg dus waar het kan een drachtboom te zetten.
De laatste factor is natuurlijk de persoonlijke voorkeur, het esthetische. Maar daarover kunnen we blijven discussiëren.

 

Groeiplaats

Vooral van belang bij aanplantingen in stedelijk milieu. In een tuin of park wordt hieraan meestal voldaan zonder noodzakelijke ingrepen van de groenprofessional. Zonder hier verder diep op te willen ingaan – hierover bestaat gespecialiseerde literatuur en binnen deze bijdrage zou ons dit veel te ver leiden – noemen we als belangrijke randvoorwaarden voor een goede groeiplaats in stedelijk milieu factoren als poriënvolume, zuurstofpercentage, vochtgehalte, gehalte aan organische stof, bodemleven.

 

 

 

Plantinstructies en nazorg

Het proces begint al bij het lossen. Hou er rekening mee dat in de meeste gevallen het grootste gewicht in de kluit zit. Bij grote bomen is het dan ook aangewezen om de kluit te ondersteunen bij het lossen om te vermijden dat de bast opstroopt. Natuurlijk is ook de bevestiging van de strop en de lengte van de ketting of hijsband bepalend. Ervaring is hierbij een groot pluspunt.
In onze streken is de beste planttijd voor bomen met kluit meestal van half november tot half april. Maar dit kan verschillen per jaar, volg dus het verloop van winter en lente met aandacht. Algemeen gesproken is aanplanten in de herfst beter dan in de lente. Zorg ervoor dat het plantgat klaar is wanneer de boom wordt geleverd. Zo voorkom je dat de kluit te lang moet blijven liggen en kan uitdrogen. Plantgaten kunnen nooit te breed zijn, maar wel te diep! De boom mag niet dieper komen te staan dan op de kwekerij, anders dreigt verstikking van de wortels. Let erop dat zware bomen door hun gewicht nog kunnen zakken en dat aangebrachte grond kan inklinken. Graaf de plantput ook nooit dieper dan de hoogste grondwaterstand. Dit om anaerobe vergisting van organisch materiaal te voorkomen. Jute of draadkorven moeten losgemaakt worden bij de stam na het planten. Verwijderen is niet nodig. Denk aan verankering om de boom te beschermen tegen wind in de eerste periode na de aanplanting. Na 2 tot 3 jaar kan de verankering meestal worden verwijderd. Er zijn verschillende methoden om een boom te verankeren. Samengevat zijn er drie mogelijkheden: hoge bovengrondse verankering, kniepaaltjes (dus ook bovengronds) en ondergrondse verankering. We verwijzen voor meer uitleg naar de gespecialiseerde literatuur.
Water geven is de eerste twee jaar noodzakelijk. Best wordt ook al bij de aanplant gesnoeid om een evenwicht tussen wortels en bladmassa te bewaren. Snoei enkel een- of tweejarig hout en bewaar het dikkere kroonhout. Dit bevat immers reservevoedsel, noodzakelijk om nieuwe wortels te ontwikkelen. Behoud waar mogelijk de eindknoppen en snoei enkel op de zijtakken. Bescherm eventueel ook de stam direct na het aanplanten, om oververhitting te voorkomen. Dit is vooral van belang bij bomen met gladde en dunne bast. Je kunt de stammen inpakken met bijvoorbeeld kokos- of rietmatten. Pas op met jute: wanneer je deze te dicht wikkelt, treedt er gemakkelijk broeden op, waardoor de temperatuur fel kan oplopen. En, “last but not least”, volg de boom goed op tijdens de eerste jaren en grijp in wanneer nodig.

 

 

Enkele adressen waar je zulke solitaire bomen kan aankopen:
– www.solitair.be
– www.vdberk.nl
– www.arbor.be

“Een solitair is een boom of struik die sfeerbepalend is in de tuin”

uit : Groenondernemer nr 6/2014