Op de rand van winterhardheid ( Deel 1 )

 

Na enkele strengere of in ieder geval moeilijke winters, was het jongste exemplaar bijzonder zacht. In grote delen van Vlaanderen heeft het amper gevroren, en zelfs in de Ardennen was wintersport zo goed als onmogelijk tijdens de winter van 2013-14.

Zachte winters, reden genoeg voor plantenliefhebbers om gretig en gulzig te bladeren in catalogi van goede kwekers met de bedoeling er schatten te ontdekken die balanceren op de rand van winterhardheid. Als een tuinaannemer zulke klant krijgt, staat hij soms met de handen in het haar. Wat kan er wel en wat zeker niet? Kan ik mijn klant aanbevelingen doen als hij daarom vraagt? Weet ik zelf eigenlijk wel wat winterhard genoeg is om in volle grond te proberen en wat zeker vorstvrij moet overwinteren? Zijn er regionale verschillen die mede bepalend zijn voor de keuze?

We geven hieronder enkele voorbeelden van prachtige planten met ‘gebruiksaanwijzing’. Let op: de gegevens moeten aangepast worden aan lokale omstandigheden (droog of nat bijvoorbeeld), aan microklimaat, aan geografische locatie. Zo zijn vele planten ten westen van de denkbeeldige lijn Antwerpen-Brussel-Charleroi in een ‘normale’ Belgische winter wel winterhard genoeg, terwijl ze ten oosten van die lijn eerder als zacht moeten worden behandeld. Hiermee moet de tuinaannemer rekening houden, want anders zal zijn klant het vertrouwen in zijn vakkennis snel verliezen. Ervaring is hierbij de beste raadgever. Onthoud altijd: “La substance de notre métier c’est la connaissance des plantes”.

Voorbeelden

Acca sellowiana komen we in de gespecialiseerde kwekerijen ook nog wel tegen onder zijn oudere naam Feijoa sellowiana. Ondanks de herkomst, Brazilië en Uruguay, is deze struik uit de Myrtaceae redelijk winterhard. De voorbije winter kon hij zonder bescherming doorstaan. In de winters van 2010 tot 2012 was er wel heel wat takschade, maar oudere planten hernamen de groei, desnoods vanuit de basis. De wintergroene bladeren zijn prachtig grijsgroen, maar het zijn toch vooral de bloemen die de aandacht trekken. Ze zijn wat vlezig van uitzicht en combineren de kleuren rood en wit in de bloemblaadjes, met centraal een opvallende groep rode meeldraden. Als we veel geluk hebben, kunnen we na een lange, hete zomer ook nog genieten van de eetbare, aromatische vruchten. Trouwens, de kroonblaadjes zijn ook eetbaar.

In de voorbije jaren werd deze plant altijd beschouwd als niet winterhard. Met de klimaatsverandering is dit nu niet meer zo. In koudere streken van ons land kan het nuttig zijn om deze prachtplant tegen een warme muur te plaatsen. Geef hem altijd een beschutte plek met veel zon.

 

Arbutus unedo heeft in de strenge winters van 2010 tot en met 2012 kloppen gekregen. Op vele plaatsen zijn planten zwaar ingevroren of zelfs afgestorven. En toch, ze hernemen vaak en er is genoeg in voorraad in kwekerijen om opnieuw te proberen. Het zou jammer zijn dit niet te doen, want deze ‘strawberry tree’ heeft heel wat te bieden. De grote struik is wintergroen, met prachtig glanzend donkergroen blad. De op Enkianthus lijkende bloemen verschijnen in het najaar. De vruchten lijken op een lychee en zijn eetbaar. Vaak zijn bloemen en jonge vruchten tegelijk op de plant aanwezig. Deze soort is afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en Zuidwest-Ierland. Geef hem dus een zo warm mogelijk plekje in de tuin.

 

Arbutus x andrachnoides is nog mooier dan de vorige. De takken zijn namelijk schitterend kaneelbruin. Deze vorm zou ook nog eens beter winterhard zijn dan A. unedo. Loont dus zeker de moeite van het zoeken en is ook in ons land in gespecialiseerde kwekerijen terug te vinden.

 

Wie ooit een Crinodendron hookerianum in volle bloei zag pronken, wil die plant zelf ook proberen. Deze Chileense plant is een ware schoonheid, getooid met een massa rode lantaarnvormige bloemen. Daarnaast zijn ook de wintergroene blaadjes niet mis. In volle zon durven de randen van die blaadjes wel eens bruin verbranden, dus geef hem een warme plek in halfschaduw. Zo warm mogelijk graag, want de winterhardheid is eerder beperkt. Toch hebben we weet van planten die temperaturen van -9 °C zonder schade overleefden en in de literatuur lezen we dat ze in het Hillier Arboretum, Hampshire, Engeland, de strenge winters van de jaren 80 goed door zijn gekomen. Dus, proberen maar!

Er bestaat een beter winterharde soort, C. patagua, maar die is minder mooi. De bloemetjes zijn kleiner en wit.

 

In 1990 bezochten we in de maand februari een kwekerij in Duitsland. In de grote serre werden we overdonderd door een bijzonder aangenaam parfum. Dit was afkomstig van een 30 cm hoog bloeiend exemplaar van Daphne bholua ‘Jacqueline Postill’. Het heeft ons drie jaar zoeken gekost, maar toen konden we deze fantastische struik ook in eigen tuin proberen. Om maar te zeggen hoe we ervan onder de indruk waren. Wintergoen of semiwintergoen, afhankelijk van de strengheid van de winter, wordt hij makkelijk een paar meter hoog. In het vroege voorjaar verschijnen de enorm geurende, lilaroze en witte bloemen. Een ware belevenis. Maar, in echt strengere winters, zoals in 2010, vriezen de planten soms af tot aan de grond. Of ze terug uitschieten is dan altijd bang afwachten. En dit is niet het enige probleem: soms sterft de plant af zonder aanwijsbare reden. Het is dan ook een Daphne en dat zijn planten met een moeilijk karakter. In tegenstelling tot wat we soms lezen, is de zuurtegraad van de grond veel minder belangrijk dan een goede drainage. De plant haat het ook om verplant te worden. Kortom, we moeten er “wat eieren onder leggen”, maar het resultaat loont de moeite.

Wordt vervolgd.

 

    “La substance de notre métier c’est la connaissance des plantes”