Kalmia latifolia

 

 

Ken je de vierkante koekjes met gekleurd suikerspinsel erop? Ze worden bij het Sinterklaasfeest rijkelijk rond gestrooid “in de een of andere hoek” zoals het liedje ons leert. Wel, zoals dat suikerspinsel ziet de bloemknop van deze immergroene struik, Kalmia latifolia eruit.

 

 

Uit de VS

Kalmia latifolia is de symboolplant van zowel Connecticut als Pennsylvania, twee staten van de VS. De soort komt in de natuur voor in de oostelijke staten, van het zuiden van Maine, westelijk tot het zuiden van New York tot centraal Ohio, zuidelijk tot het zuiden van Mississippi, Alabama en Georgia en het noordwesten van Florida. Meestal is het een grote, brede struik maar in sommige streken ook een kleine boom. In onze tuinen is een hoogte van 2 meter perfect haalbaar.

 

“Chicque” rododendrons

Hoewel al gekend in Europa in het midden van de 18e eeuw, blijft Kalmia, vernoemd naar de student van Linnaeus, Peter Kalm, nog relatief weinig aanwezig in onze tuinen. En dat is jammer, want eigenlijk kan je ze naar groeiomstandigheden vergelijken met rododendrons. Ze behoren dan ook allebei tot de grote familie der Ericaceae of Heide-achtigen. Met andere woorden, ze vragen om een zure en frisse grond, maar staan wel graag met het “hoofd in de zon”. De bladeren zijn immergroen en smaller dan die van de meeste rododendrons. En de bloem is natuurlijk heel anders. Ze staan bij elkaar op het einde of in de oksels van de takken en zijn vijfdelig, maar met een vergroeide kroon. De kleuren gaan van wit naar rozerood, met allerlei tekeningen, spikkels en kleurbanden.

 

Bijzonder bestuivingmechanisme

Als de bloemen open staan hebben ze een schotelvorm en zie je duidelijk tien kleine zakjes in de kroon. Bij onrijpheid van het stuifmeel worden de meeldraden, en dan met name de helmknoppen, in die zakjes vastgehouden. Doel is natuurlijk om te vermijden onrijpe stuifmeel wordt beschadigd. De meeldraden zijn dan knievormig gebogen en staan onder spanning. Als het stuifmeel rijp is en een zwaarder insect bezoekt de bloem, dan springen de helmknoppen los en door het strekken van de elastische meeldraden kan het stuifmeel tot wel 15 cm weg worden geschoten. Leuk om eens met kinderen te proberen. Laat ze met hun vinger even drukken op de binnenkant van een open bloem. Als het stuifmeel rijp is, zal de meeldraad los schieten en het stuifmeel verspreiden. In de natuur is het natuurlijk de bedoeling dat het stuifmeel via de buik en rug van het bezoekende insect wordt meegenomen naar een volgende bloem en daar terecht komt op een ontvankelijke stamper, zodat er bevruchting kan plaatsvinden.

Veel variatie

Er bestaan vele kleurvormen van Kalmia latifolia en ook in onze kwekerijen kan je er verschillende vinden. De beste rozerode is misschien wel ‘Ostbo Red’. De bloemknoppen zijn fel rood, vooral wanneer de plant in de zon staat. ‘Freckles’ heeft bijna witte bloemen met tien kaneelpurperen vlekken. ‘Goodrich’ heeft kaneelbruine banden op een bleekroze tot haast witte achtergrond. ‘Olympic Fire’ is een geselecteerde zaailing van ‘Ostbo Red’. En dit zijn slechts enkele voorbeelden uit een groot assortiment van vormen die je ook in ons land kan vinden.

Gebruiken

Kalmia zijn giftig! Vooral dan voor vee, want bij mensen zijn nog geen dodelijke ongelukken gekend. Wel wordt je er flink ziek van. Dus, ondanks het smakelijke uitzicht van de bloemknoppen blijf je er beter af. En toch worden extracten van de bladeren soms medicinaal verkocht als middel tegen diarree. Het hout wordt soms gebruikt om er kleine gebruiksvoorwerpen uit te maken, zoals pijpen en dergelijke.

 

uit : Fence – juni 2015