Chrysant is meer dan een “kerkhofbloem”

 

In de laatste week voor Allerheiligen staan tuincentra en bloemenwinkels vol met potten chrysanten. Met Allerzielen zullen deze talrijke graven van geliefden en familie tooien, als teken van liefde en als uiting van herinnering en waardering. Kortom, in onze streken is de chrysant een echte “kerkhofbloem”. Maar ze is nog zoveel meer!

 

Zeer verschillende in bloemgrootte en –vorm

Het geslacht Chrysanthemum is in de loop der jaren meermaals onderwerp geweest van revisies, discussies, naamsveranderingen en andere botanische gevechten. Dat interesseert ons hier verder niet, maar is wel een goede aanduiding voor de complexiteit van dit genus uit de grote familie der Schermbloemigen of Asteraceae. Het enige aandachtspunt: als je als tuinliefhebber een plant in een catalogus vindt als Dendranthema, dan gaat het over een tuinchrysant en kan je deze in de meeste gevallen dus gerust meenemen.

Geliefde snijbloem

In deze bijdrage gaan we niet te diep in op de talloze types die in de snijteelt werden en worden geselecteerd. Elk jaar zien we daar talrijke nieuwe vormen op de markt komen, maar voor onze tuinen zijn die minder geschikt en ook moeilijk verkrijgbaar. De bloemvormen zijn zeer verscheiden: van enkel tot halfgevuld, van pompon tot supergroot, in spinvormen en een veelheid aan kleuren. Eén voorbeeld toch: als je in je bloemenzaak een troschrysantje vindt, met kleine bloemen en luisterend naar de (groeps)naam Madiba, weet dan dat hiermee eer wordt bewezen aan Nelson Mandela. Madiba is zijn clannaam in Zuid-Afrika en wordt gebruikt als eretitel.

In de tuin

We zien chrysanten vaker in potten dan in de tuin. Dat is een vaststelling. Toch kunnen chrysanten heel wat kleur brengen in de herfsttuin, al dan niet in combinatie met asters. De keuze in vormen en kleuren is zeer groot. Ze houden van een zonnige plek en goede drainage. De grotere types, hoger dan zeg maar 75 cm, worden best gesteund. Deel de planten om de drie jaren in de lente. Knip na de bloei terug tot circa 10 cm en dek in de (strengere) winter af met een mulchlaag. Je kan ze natuurlijk ook opgraven en oppotten om ze te overwinteren in koude serre of koude bak.

Chrysanten kunnen gevoelig zijn aan een Japanse roestschimmel, maar dat is eenvoudig te bestrijden met een geëigend fungicide. Let er ook op dat alle delen van een chrysant lichte maagproblemen kunnen veroorzaken wanneer ze in grotere hoeveelheid worden gegeten. Dat chrysanten gegeten kunnen worden lijkt misschien eigenaardig, maar is in de Aziatische keuken heel gewoon (zie ook kaderstukje). En noteer ook dat sommige mensen er allergisch op kunnen reageren.

Symboliek in ons land en elders

De naam verwijst naar de bloemkleur van de oorspronkelijke wilde chrysant uit China. Die was goudgeel. In Azië symboliseert de chrysant optimisme en geluk. De Japanse keizers namen de bloem dan ook als ontwerp voor hun officieel zegel en het ‘Festival van het Geluk’ is een uiting van het belang dat aan deze bloem wordt gehecht. Men ziet het openen van de bloem als symbool van de zon. In onze streken is het wat anders. Hier – en in verschillende andere landen van Europa – staan ze symbool voor de dood en worden ze gebruikt als “kerkhofbloem”. Chrysanten in de tuin zeggen dan weer “je bent een goede vriend”.

 

Waarom is de chrysant een herfstbloeier?

Chrysanten zijn korte-dag planten. Dat betekent dat ze pas gaan bloeien wanneer de daglengte onder een genetisch bepaald aantal uren zakt. In het geval van de chrysant is dit circa 15 uur. Wanneer dus in de latere lente en zomer het meer dan 15 uren licht blijft (bvb van half zes ’s morgens tot na negen uur ’s avonds) zal de chrysant niet bloeien. Slechts wanneer de dagen gaan korten, begint voor de chrysant het bloeiseizoen. Voor de snijbloementeler, die jaarrond chrysanten aanvoert op de veiling, betekent dit dat hij ’s zomers zijn serre moet verdonkeren met schermen.

 

Een chrysant eten?

De eenjarige Shungiku, een vorm van Chrysanthemum coronarium, is zeer geliefd als groente in Azië. De bloemblaadjes zijn prima bruikbaar in salades. Algemeen kunnen jonge bladeren en stengels gebruikt worden in soepen en roerbakschotels. Niet te lang verwarmen want dan worden ze bitter. In Taiwan is het een ingrediënt van de beroemde oesteromelet. Op het internet kan je nog heel wat andere recepten vinden.

uit : Fence – okt 2013